Inburgeringsexamen Buitenland onder vuur

Wereldjournalisten, 15 mei 2008. Arjan Schuiling

Het Nederlandse Inburgeringsexamen Buitenland discrimineert en moet daarom worden afgeschaft, is de boodschap van een vandaag verschenen rapport van Human Rights Watch. Docent Ad Appel geeft cursussen ter voorbereiding op het examen. Ook hij heeft kritiek.

1. Wat is www.ikwilnaarnederland.nl?
Samen met mijn compagnon heb ik in januari van dit jaar www.ikwilnaarnederland.nl opgericht. Wij zijn een bedrijf dat partners van een Nederlandse geliefde helpt zich voor te bereiden op het inburgeringsexamen in het buitenland. Vaak komen deze partners alvast op een toeristenvisum naar Nederland om even te snuffelen aan het leven hier: de mensen, het eten, de omgangsvormen en het klimaat. In die periode bieden wij ze een intensieve voorbereiding op het examen aan met een 100% slaaggarantie. Mochten zij hun examen niet halen dan krijgen ze hun inschrijfgeld terug. Wij gaan er vanuit dat het terugbetalen nooit nodig zal zijn. Onze eerste cursisten zijn inderdaad allemaal geslaagd en wij zijn dan ook opgenomen op de officiële Nederlandse overheidssite ‘Naar Nederland’. Dat betekent dat ook ambassades naar ons kunnen verwijzen.

2. Wat vindt u van het Inburgeringsexamen Buitenland?
Ik denk dat het examen veel mensen afschrikt: analfabeten komen volgens mij langs de officiële weg nauwelijks meer binnen. Die worden nu bij voorkeur via een ander Europees land binnengesmokkeld en als het examen moeilijker wordt, dan zal die sluiproute alleen maar meer immigranten aantrekken. Het is niet bekend hoeveel mensen op deze manier Nederland binnen komen. Deze groep zal voorlopig trouwens nogal onzichtbaar blijven, omdat de mensen die zo naar Nederland komen ook buiten de verplichte inburgering in Nederland vallen: zij worden als Europeanen beschouwd.

Zeker is dat het examen wel invloed heeft op de immigratie. Door de aangescherpte exameneisen sinds maart van dit jaar zullen er (nog) minder 'kansarme' immigranten komen. Het is echter de vraag of het slagingspercentage zal zakken door die strengere norm: mensen zullen minder snel deelnemen aan een examen als zij bij voorbaat al vermoeden dat zij een grote kans hebben om te zakken. De officiële toestroom van 'importbruiden' en 'importbruidegommen' zal een statistische verschuiving opleveren: het zal lijken dat meer en meer hoogopgeleiden met een Nederlander trouwen. De laagopgeleiden zullen op andere manieren naar Nederland komen, omdat het examen voor hen te moeilijk wordt. Ik denk dat het slagingspercentage niet dramatisch zal zakken, maar ik denk wel dat de manier van immigratie zal veranderen. Degenen die via de Europese sluiproute komen, zullen een tijd lang min of meer onzichtbaar zijn.

3. Welke kosten maakt een gemiddelde inburgeraar in het buitenland?
Een cursus in het land van herkomst is vaak duur, zeker gerekend naar lokale maatstaven, en de kwaliteit is meestal niet goed. De docenten zijn zelden opgeleid als NT2-docent en zien vooral mogelijkheden om een boterham te verdienen aan het Inburgeringsexamen Buitenland. Vaak zijn het mensen die als partner van iemand in dat land zijn terechtgekomen.

Cursussen worden ook bijna nooit gegeven in een instituut dat zich op de hoek van de straat van de cursist bevindt. Dat betekent voor cursisten vaak ver reizen, een hotel boeken, etc. Het examen op de ambassade kost sowieso 350 euro en daar komen dan ook vaak nog reis- en verblijfskosten bij. Ook moet iemand uiteindelijk een visum (MVV) kopen ( ongeveer 900 euro).

Natuurlijk gaat een gemiddelde inburgeraar ook nog wel eens extra op vakantie naar Nederland voordat hij of zij zich definitief in Nederland vestigt. Zo'n toeristisch verblijft kost ook geld.

De kosten die gemaakt worden verschillen enorm per land en per cursist. Sommige mensen bereiden zich beter en meer voor dan anderen. Anderen doen het gratis met behulp van het thuisfront via internet.

4. Wat staat iemand die het Inburgeringsexamen Buitenland heeft gehaald hier in Nederland nog aan verplichtingen te wachten?
In Nederland moet een inburgeraar ook nog aan de inburgeringsverplichting voldoen: dat wil zeggen binnen 3,5 jaar slagen voor het inburgeringsexamen. Hij of zij mag ook kiezen voor het Staatsexamen NT2. Dat is een minder betuttelend examen dat uitsluitend taal betreft, dus zonder een toets over de Kennis van de Nederlandse Samenleving (KNS). Wel ligt het taalniveau hoger dan bij het gewone inburgeringsexamen. Het Staatsexamen NT2 is meer geschikt voor mensen die in eigen land een redelijk goede opleiding achter de rug hebben.

5. Hoe zou een gemiddelde autochtoon de KNS-toets maken?
Er zijn twee KNS-toetsen. De eerste maken inburgeraars als ze in eigen land op de ambassade het Inburgeringsexamen Buitenland afleggen, de tweede maken ze als ze in Nederland het inburgeringsexamen afleggen. Ik denk niet dat een autochtoon die in Nederland normaal functioneert en heeft leren lezen en schrijven, moeite heeft met welke KNS-toets dan ook. Je hoeft niet alle vragen goed te hebben, dus als je bijvoorbeeld iets niet helemaal zou weten over de gang van zaken op een consultatiebureau, dan mag je die vraag wel missen. Je kunt natuurlijk wel veel vraagtekens plaatsen bij het nut van die KNS-toetsen.

Human Rights Watch heeft vooral kritiek op het feit dat Nederland onderscheid maakt tussen 'westerse' en 'niet-westerse' immigranten. "Het examen is op discriminerende manier gericht op gezinsherenigers van bepaalde nationaliteiten, terwijl inwoners van andere, ‘westerse’ landen het examen niet hoeven af te leggen." Ook houdt het families uit elkaar, terwijl iedere burger het recht heeft een gezin te stichten, aldus HRW.

Download het rapport, Discriminatie in de naam van integratie, migrantenrechten onder de Wet inburgering in het buitenland